दिनांक ०१ जुलै १९६६ व ३० जून १९६८ (दोन्ही दिवस सामील) या कालावधीमध्ये सेवानिवृत्त झालेले सैनिक
भारतीय सैन्यामध्ये कोणत्याही हुद्यावर सेवा करुन (लढाऊ अथवा गैर-लढाऊ) व सेवेतून (सक्तीने/गैरवर्तणूक/सेवेस असमर्थ इ. कारणास्तव) निष्कासीत केलेले असे सर्व सैनिक.
अधिकारपत्र: गृह मंत्रालय अधिसूचना क्र. F.14/26/64-Estt(D) दिनांक ११ ऑक्टोबर १९६६
दिनांक ०१ जुलै १९६८ व ३० जून १९७१ (दोन्ही दिवस सामील) या कालावधीमध्ये सेवानिवृत्त झालेले सैनिक
भारतीय सैन्यामध्ये कोणत्याही हुद्यावर सेवा करुन (लढाऊ अथवा गैर-लढाऊ) तसेच सलग सहा महिन्यांपेक्षा कमी सेवा नसलेले व सेवेतून (सक्तीने/गैरवर्तणूक/सेवेस असमर्थ इ. कारणास्तव) निष्कासीत केलेले-निवृत्त झालेले असे सर्व सैनिक.
अधिकारपत्र: गृह मंत्रालय अधिसूचना क्र. 14/11/68-Estt(D)/Estt -C) दिनांक १३ फेब्रुवारी १९६९
दिनांक ०१ जुलै १९७१ व ३० जून १९७४ (दोन्ही दिवस सामील) या कालावधीमध्ये सेवानिवृत्त झालेले सैनिक
भारतीय सैन्यामध्ये कोणत्याही हुद्यावर सेवा करुन (लढाऊ अथवा गैर-लढाऊ) व सेवेतून (सक्तीने/गैरवर्तणूक/सेवेस असमर्थ इ. कारणास्तव) निष्कासीत केलेले-निवृत्त झालेले असे सर्व सैनिक.
अधिकारपत्र: कैबिनेट सचिवालय, कर्मचारी विभाग अधिसूचना क्र. 13/3/71-Ests(C) दिनांक १४ ऑक्टोबर १९७१
दिनांक ०१ जुलै १९७४ व ३० जून १९७९ (दोन्ही दिवस सामील) या कालावधीमध्ये सेवानिवृत्त झालेले सैनिक
भारतीय सैन्यामध्ये कोणत्याही हुद्यावर सैनिकी शपथ ग्रहण केल्यापासून सलग सहा महिन्यांपेक्षा अधिक सेवा करुन (लढाऊ अथवा गैर-लढाऊ) व सेवेतून (सक्तीने/गैरवर्तणूक/सेवेस असमर्थ इ. कारणास्तव) निष्कासीत केलेले-निवृत्त झालेले असे सर्व सैनिक.
अधिकारपत्र: कैबिनेट सचिवालय, कर्मचारी व प्रशासकीय सुधारणा विभाग अधिसूचना क्र. 13/24/73-Estt(C) दिनांक २६ ऑक्टोबर १९७४
दिनांक ०१ जुलै १९७९ व ३० जून १९८७ (दोन्ही दिवस सामील) या कालावधीमध्ये सेवानिवृत्त झालेले सैनिक
भारतीय सैन्यामध्ये कोणत्याही हुद्यावर सैनिकी शपथ ग्रहण केल्यापासून सलग सहा महिन्यांपेक्षा अधिक सेवा करुन (लढाऊ अथवा गैर-लढाऊ) व सेवेतून (स्वेच्छा सेवानिवृत्तीशिवाय/सक्तीने/गैरवर्तणूक/सेवेस असमर्थ/पाच वर्षांपेक्षा कमी सेवा करून स्वेच्छानिवृत्ती घेतलेले इ. कारणास्तव) निष्कासीत केलेले-निवृत्त झालेले असे सर्व सैनिक.
अधिकारपत्र: कर्मचारी व प्रशासकीय सुधारणा विभाग अधिसूचना क्र. 39016/10/79-Estt(C) दिनांक १५ डिसेंबर १९७९
दिनांक ०१ जुलै १९८७ रोजी व त्यानंतर सेवानिवृत्त होणारे सैनिक
भारतीय सैन्यामध्ये कोणत्याही हुद्यावर (लढाऊ अथवा गैर-लढाऊ) निर्धारीत सेवाअवधी पूर्ण करून कोणत्याही निवृत्तीवेतनाच्या व सेवा उपदानाच्या लाभानिशी सेवेतून (स्वेच्छा सेवानिवृत्तीशिवाय/सक्तीने/गैरवर्तणूक/सेवेस असमर्थ इ. कारणास्तव) निष्कासीत केलेले-निवृत्त झालेले असे सर्व सैनिक.
अधिकारपत्र: DOP&T OM क्र. 36034/5/85-Estt(SCT) दिनांक १४ एप्रिल १९८७
प्रादेशिक सेना सैन्य कर्मी
प्रादेशिक सेनेमध्ये एकसमान सेवा करून निवृत्तीवेतनप्राप्त सैनिक, सैन्य सेवेमुळे शारीरीक विकलांगता प्राप्त आणि दिनांक १५ नोव्हेंबर १९८६ रोजी व त्यानंतर सेवानिवृत्त झालेले शौर्य पदक विजेते.
अधिकारपत्र: DOP&T OM क्र. 36034/5/85-Estt(SCT) दिनांक १४ एप्रिल १९८७
सैन्य डाक सेवा कोर
सैन्य डाक सेवा कोरचे नियमीत हिस्सा असलेले सैनिक व अशा सेवेतून निवृत्त झालेले निवृत्तीवेतन धारक सैनिक (जे की, सरळ सैन्य डाक सेवा कोर मधून असून पी. टी. विभागाच्या बिना आरक्षण) किंवा सैन्य सेवेमुळे शारीरीक विकलांगता प्राप्त होऊन सेवानिवृत्त करण्यात आलेले किंवा अन्य कारणांमुळे शारिरीक विकलांगता प्राप्त होऊन विकलांगता निवृत्तीवेतन प्राप्त असे सैनिक माजी सैनिकाच्या व्याख्येत येतात.
अधिकारपत्र: रक्षा मंत्रालय OM क्र. 9(52)/88/D)(Res) दिनांक १९ जुलै १९८९
शिकावू सैनिक
चिकित्सा समितीद्वारे निष्कासीत केलेले/सेवेदरम्यान शारिरीक विकलांग झालेले व चिकित्सा/विकलांगता निवृत्तीवेतन धारक असलेले ते सर्व सैनिक. तथापी DOP&T यांचेद्वारे जाहीर कार्यालयीन अधिसूचना कार्यान्वीत होणेसाठी तात्पुरती स्थगीत करण्यात येत आहे.
अधिकारपत्र: रक्षा मंत्रालय, माजी सैनिक कल्याण विभाग कार्यालयीन अधिसूचना क्र. 12/1/2005/D(Res) दिनांक ०१ फेब्रुवारी २००६
दिनांक १० ऑक्टोबर २०१२ रोजी व त्यानंतर सेवानिवृत्त झालेले सैनिक
माजी सैनिक म्हणजे एक व्यक्ती-
ज्याने भारतीय संघाच्या नियमित सैन्य, नौदल आणि हवाई दलात कोणत्याही हुद्द्यावर लढाऊ किंवा गैर-लढाऊ म्हणून सेवा केली आहे आणि
जो एकतर निवृत्त झाला आहे किंवा मुक्त केला गेला आहे किंवा अशा सेवेतून निवृत्तीवेतन मिळवल्यानंतर स्वतःच्या विनंतीनुसार किंवा नियोक्त्याकडून मुक्त करण्यात आला आहे; किंवा
ज्याला सैन्य सेवेमुळे किंवा त्याच्या नियंत्रणाबाहेरील परिस्थितीमुळे वैद्यकीय कारणांमुळे अशा सेवेतून मुक्त केले गेले आहे आणि वैद्यकीय किंवा इतर अपंगत्व निवृत्तीवेतन दिले गेले आहे; किंवा
ज्याला स्थापनेत कपात केल्यामुळे अशा सेवेतून मुक्त केले गेले आहे;
ज्याला विशिष्ट कालावधीची गुंतवणूक पूर्ण केल्यानंतर अशा सेवेतून मुक्त केले गेले आहे, त्याच्या स्वतःच्या विनंतीशिवाय, किंवा बडतर्फी किंवा गैरवर्तन किंवा अकार्यक्षमतेच्या कारणावरून डिस्चार्ज करून त्याला उपदान दिले गेले आहे; आणि प्रादेशिक सेनेचे कर्मचारी, म्हणजेच सतत मूर्त सेवा किंवा पात्रता सेवेच्या तुटलेल्या स्पेलसाठी निवृत्तीवेतन धारक यांचा समावेश होतो;
सैन्य डाक सेवेचे कर्मचारी जे नियमित सैन्याचा भाग आहेत आणि सैन्य सेवेमुळे किंवा त्याच्या नियंत्रणाबाहेरील परिस्थितीमुळे वैद्यकीय कारणांमुळे त्यांच्या मूळ सेवेत परत न जाता सैन्य डाक सेवेतून निवृत्त झाले आहेत आणि वैद्यकीय किंवा इतर अपंगत्व निवृत्तीवेतन दिले गेले आहे;
जे कर्मचारी १४ एप्रिल १९८७ पूर्वी सहा महिन्यांपेक्षा जास्त काळ सैन्य डाक सेवेत प्रतिनियुक्तीवर होते;
बोर्ड आउट किंवा वैद्यकीय कारणास्तव मुक्त केलेले आणि बोर्ड आउट/मुक्ततेच्या तारखेकडे दुर्लक्ष करून वैद्यकीय अपंगत्व निवृत्तीवेतन दिलेले माजी भर्ती.
अधिकारपत्र: DOP&T कार्यालयीन ज्ञापन क्र.36034/1/2006-Estt(Res) दिनांक ०४ ऑक्टोबर २०१२ आणि हा आदेश भारताच्या राजपत्रात प्रकाशित झाल्याच्या तारखेपासून G.S.R 757(E) दिनांक १० ऑक्टोबर २०१२ द्वारे अंमलात आला. अधिकारपत्र – रक्षा मंत्रालय, माजी सैनिक कल्याण विभाग D(Res I) OM दिनांक ०७ जुलै २०१४ माजी भर्तीला बोर्ड आउट/मुक्ततेच्या तारखेकडे दुर्लक्ष करून ESM दर्जा दिला गेला आहे.
